ఇస్రోలో రాజీనామాల షాక్.. శాస్త్రవేత్తలను నిలబెట్టేందుకు కేంద్రం కొత్త వ్యూహం!

 ఇస్రోలో ఉద్యోగుల నిష్క్రమణ ఎందుకు పెరుగుతోంది?

   భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ ఇస్రో (ISRO) ప్రపంచవ్యాప్తంగా తన విజయాలతో ప్రశంసలు అందుకుంటున్నప్పటికీ, ప్రస్తుతం మరో కీలక సవాల్‌ను ఎదుర్కొంటోంది. ఇటీవల కాలంలో శాస్త్రవేత్తలు, ఇంజినీర్లు, సాంకేతిక నిపుణులు పెద్ద సంఖ్యలో రాజీనామాలు చేస్తున్నట్లు సమాచారం వెలుగులోకి వచ్చింది. ముఖ్యంగా URSC (యూ.ఆర్. రావు శాటిలైట్ సెంటర్), VSSC (విక్రమ్ సారాభాయ్ స్పేస్ సెంటర్) వంటి కీలక కేంద్రాల నుంచి అనుభవజ్ఞులైన ఉద్యోగులు బయటకు వెళ్లడం కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని ఆందోళనకు గురిచేసింది. ప్రస్తుతం గగన్‌యాన్, భవిష్యత్ చంద్రయాన్ మిషన్లు, ఉపగ్రహ ప్రయోగాలు వంటి కీలక కార్యక్రమాలు కొనసాగుతున్న సమయంలో ఈ పరిణామం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.

 రాజీనామాల వెనుక మారుతున్న అంతరిక్ష రంగం

   2020లో ప్రైవేట్ సంస్థలకు అంతరిక్ష రంగంలో అవకాశాలు కల్పించిన తర్వాత భారతదేశంలో Space Startups వేగంగా అభివృద్ధి చెందాయి. Indian Space Policy అమల్లోకి వచ్చిన తర్వాత ఈ రంగంలో పెట్టుబడులు, పరిశోధనలు మరింత పెరిగాయి. ప్రస్తుతం Pixxel, Skyroot Aerospace, Agnikul Cosmos, Dhruva Space, Bellatrix Aerospace వంటి సంస్థలు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో పోటీ పడుతున్నాయి.

    ఈ సంస్థలు అధిక వేతనాలు, అత్యాధునిక పరిశోధన సదుపాయాలు, ప్రపంచ స్థాయి ప్రాజెక్టుల్లో పనిచేసే అవకాశాలు, వేగవంతమైన కెరీర్ వృద్ధి వంటి ప్రయోజనాలను అందిస్తున్నాయి. దీంతో ఇస్రోలో అనుభవం పొందిన పలువురు శాస్త్రవేత్తలు ప్రైవేట్ రంగాన్ని ఎంచుకుంటున్నారు. ఇది భారత అంతరిక్ష పరిశ్రమ విస్తరణకు సంకేతమే అయినప్పటికీ, ఇస్రోలో అనుభవజ్ఞుల కొరత ఏర్పడే పరిస్థితిని కూడా తీసుకొచ్చింది.

 కేంద్రం తాజా నిర్ణయం.. ఇకపై రాజీనామాలకు కొత్త విధానం

   పెరుగుతున్న రాజీనామాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ స్పేస్ (Department of Space) కొత్త ఆదేశాలు జారీ చేసింది. గగన్‌యాన్ వంటి జాతీయ ప్రాధాన్యత కలిగిన మిషన్లలో పనిచేస్తున్న Group-A శాస్త్రవేత్తలు, ఇంజినీర్లు, సాంకేతిక అధికారుల రాజీనామాలు లేదా VRS దరఖాస్తులను ఇకపై వెంటనే ఆమోదించవద్దని స్పష్టం చేసింది.

   ఇకపై ప్రతి దరఖాస్తు సంబంధిత కేంద్ర డైరెక్టర్ సిఫారసుతో డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ స్పేస్కు పంపించాల్సి ఉంటుంది. గతంలో కేంద్ర డైరెక్టర్లకు ఉన్న ఆమోద అధికారాన్ని కూడా పరిమితం చేశారు. జాతీయ ప్రయోజనాలు, కొనసాగుతున్న మిషన్ల అవసరాలను పరిశీలించిన తర్వాతే తుది నిర్ణయం తీసుకోనున్నారు.

 గగన్‌యాన్ సహా కీలక మిషన్లపై ప్రభావం ఉంటుందా?

   భారతదేశం చేపడుతున్న గగన్‌యాన్ మిషన్ దేశ అంతరిక్ష చరిత్రలో అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మక ప్రాజెక్టుగా నిలవనుంది. అంతేకాదు, చంద్రయాన్-4, శుక్రయాన్, తదుపరి తరం ఉపగ్రహ ప్రయోగాలు, భారత అంతరిక్ష కేంద్రం (Bharatiya Antariksh Station) వంటి ప్రాజెక్టులు కూడా రాబోయే సంవత్సరాల్లో కీలక దశలోకి ప్రవేశించనున్నాయి.

   ఈ నేపథ్యంలో అనుభవజ్ఞులైన శాస్త్రవేత్తలు సంస్థను వీడితే, సాంకేతిక నైపుణ్యం, మిషన్ అనుభవం, ప్రాజెక్ట్ నిర్వహణ సామర్థ్యం వంటి అంశాలపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. అయితే ఇస్రో అధికారులు కొనసాగుతున్న ప్రాజెక్టులపై ఎలాంటి ప్రతికూల ప్రభావం లేకుండా చర్యలు తీసుకుంటున్నామని స్పష్టం చేస్తున్నారు.

 భారత అంతరిక్ష రంగానికి ఇది ఏం చెబుతోంది?

   ప్రస్తుతం భారత అంతరిక్ష రంగం ప్రభుత్వ సంస్థలు మరియు ప్రైవేట్ స్పేస్ కంపెనీలు కలిసి ముందుకు సాగే దశలో ఉంది. ఒకవైపు ఇస్రో శాస్త్రీయ పరిశోధనలను ముందుకు తీసుకెళ్తుండగా, మరోవైపు ప్రైవేట్ సంస్థలు కొత్త సాంకేతికతలు, పెట్టుబడులు, అంతర్జాతీయ వ్యాపార అవకాశాలను అందిపుచ్చుకుంటున్నాయి.

   అయితే,ఇస్రోలోని ప్రతిభావంతులైన ఉద్యోగులను నిలబెట్టుకోవాలంటే పోటీతత్వ వేతనాలు, ఆధునిక పరిశోధన సదుపాయాలు, కెరీర్ అభివృద్ధి అవకాశాలు, ఆవిష్కరణలకు ప్రోత్సాహం వంటి అంశాలపై మరింత దృష్టి పెట్టాల్సిన అవసరం ఉందని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకున్న తాజా చర్యలు తక్షణ సమస్యను తగ్గించవచ్చేమో కానీ, దీర్ఘకాలంలో ప్రతిభను కాపాడుకోవడమే భారత అంతరిక్ష రంగ భవిష్యత్తుకు కీలకమని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.